Glutation - co to, jak działa i na co pomaga?

Glutation to najsilniejszy antyoksydant, który naturalnie występuje w ludzkim organizmie. Chroni komórki przed negatywnym wpływem wolnych rodników i pomaga usuwać toksyny. Jak wskazują badania, może wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego i ochronę wątroby przed toksynami, a także przeciwdziałać fotostarzeniu się skóry.

Co to jest glutation?

Glutation to jeden z najważniejszych przeciwutleniaczy w organizmach ludzi, zwierząt i roślin. Przeciwutleniacz (antyoksydant) oznacza związek, który neutralizuje wolne rodniki – cząsteczki zdolne do uszkadzania komórek.

Glutation jest tripeptydem, czyli składa się z trzech aminokwasów: glutaminy, cysteiny i glicyny [1]. Jego wzór chemiczny to C₁₀H₁₇N₃O₆S. Występuje w komórkach w dwóch stanach:

zredukowanym (GSH) – aktywna forma glutationu o właściwościach antyoksydacyjnych,
utlenionym (GSSG) – forma, która powstaje po neutralizacji reaktywnych form tlenu.

W zdrowych komórkach GSH znacznie przewyższa GSSG – stosunek wynosi 100:1. Pod wpływem stresu oksydacyjnego relacja spada do 1:10 [1]. Stres oksydacyjny to sytuacja, w której powstaje więcej wolnych rodników niż organizm jest w stanie usunąć.

Zredukowany glutation w największych ilościach występuje w wątrobie i nerkach [2].

Jak organizm wytwarza glutation?

Glutation powstaje w wodnym roztworze komórek, a następnie trafia do mitochondriów, które pełnią funkcję „centrum energetycznego” komórki.

Organizm może wytwarzać glutation na trzy sposoby:

Od podstaw – ciało produkuje glutation z aminokwasów (cysteiny, glutaminy i glicyny).
Poprzez regenerację utlenionego (zużytego) glutationu – czyli GSSG.
W wyniku recyklingu składników glutationu – organizm potrafi odzyskiwać z utlenionego glutationu cysteinę [1].

Abstrakcyjna wizualizacja aminokwasów, z których powstaje glutation

Jak działa glutation?

Glutation przeciwdziała wolnym rodnikom. Pomaga także organizmowi radzić sobie z toksynami, które pochodzą z zewnątrz. Wspiera ochronę wątroby przed szkodliwymi substancjami, takimi jak alkohol [3].

Dodatkowo ułatwia eliminację groźnych substancji, m.in. metali ciężkich (np. rtęci) albo zanieczyszczeń chemicznych. Wiąże toksyny w bezpieczniejsze formy, dzięki czemu mogą one łatwiej przejść przez błony komórkowe i zostać wydalone z organizmu [3].

Co więcej, glutation przyczynia się do utrzymania dobrego poziomu innych antyoksydantów, ponieważ wspomaga regenerację witamin C i E [1].

Na co pomaga glutation?

Glutation jako antyoksydant poprawia odporność organizmu i ułatwia regenerację tkanek, o czym więcej przeczytasz niżej.

Wsparcie w leczeniu chorób

Glutation dostarczany z zewnątrz sprawdza się szczególnie w okresie przeziębień, gdy układ odpornościowy jest osłabiony. Taką informację możemy znaleźć w artykule Adrianny Wojarskiej pt. „Glutation – najsilniejszy przeciwutleniacz w organizmie” z 2019 r. Bywa też pomocny w stanach znacznego niedożywienia – chroni przed uszkodzeniami oksydacyjnymi, które mogłyby zaburzać funkcjonowanie komórek i narządów [4].

Naukowcy zauważyli, że glutation lub jego prekursory mogą przynieść dobre efekty u osób z HIV. Aktywna forma glutationu (GSH) wspomaga redukcję wolnych rodników, zwiększa poziom cytokin, które wspierają odporność i obniża poziom cytokin prozapalnych. Dzięki temu przyczynia się do poprawy reakcji immunologicznej [5].

Amerykańscy badacze w pracy z 2015 r. zwrócili uwagę na to, że glutation sprzyja kontroli nad zakażeniem prątkiem gruźliczym. Może zatem odegrać pomocniczą rolę u osób z wirusem HIV, które chorują na gruźlicę [6].

Poprawa kondycji skóry

Glutation wpływa korzystnie także na skórę, co potwierdziło badanie przeprowadzone w 2017 r. w Tajlandii. Wzięło w nim udział 60 zdrowych kobiet w wieku od 20 do 50 lat. Naukowcy podzielili je na trzy grupy. Przez 12 tygodni pierwsza otrzymywała glutation zredukowany (250 mg/dzień), druga glutation utleniony (250 mg/dzień), a trzecia placebo.

Badacze mierzyli poziom melaniny (barwnika skóry), liczbę przebarwień od słońca (plam UV), głębokość zmarszczek, elastyczność i nawilżenie skóry. W obu grupach, które przyjmowały glutation, spadły poziom melaniny oraz liczba plam UV. U kobiet, które otrzymywały glutation zredukowany (GSH) zmniejszyła się ilość zmarszczek [7].

Przyczyny niedoboru glutationu

Poziom glutationu w organizmie maleje wraz z wiekiem. Jednak jego niedobór może też mieć związek z niektórymi chorobami.

Choroby układu odpornościowego – osoby z wirusem HIV mają wyraźnie mniej glutationu w erytrocytach. Naukowcy zaobserwowali u uczestników badania niższe poziomy enzymów odpowiedzialnych za syntezę glutationu. Ponadto białko wirusa zwiększało u nich stres oksydacyjny, czyli powodowało, że GSH szybciej się zużywał [8].
Choroby neurodegeneracyjne – obniżony poziom GSH w mózgu to problem powszechny u osób z chorobą Alzheimera lub Parkinsona. Może występować zanim pojawią się objawy chorobowe i sprzyja ich postępom [2].
Choroby płuc – stężenie glutationu jest niższe u ludzi z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc. Potwierdziło to badanie, które włoscy naukowcy przeprowadzili na grupie 1605 osób [9].
Inne choroby – przede wszystkim układu sercowo-naczyniowego (w tym nadciśnienie), choroby wątroby, mukowiscydoza i przewlekłe schorzenia związane z wiekiem (np. zaćma) [1].

Glutation w produktach spożywczych

Twój organizm sam produkuje glutation, ale może wytwarzać go więcej, gdy zadbasz o odpowiednią dietę. Pamiętaj przy tym, że glutation egzogenny (dostarczany z zewnątrz) nie zwiększa automatycznie glutationu endogennego (tego, który powstaje w organizmie), lecz może wspomagać jego produkcję [10].

Dużo glutationu zawierają:

pomarańcze – 11,58 mg/100 g,
truskawki – 10,5 mg/100 g,
cytryny – 5,5 mg/100 g,
awokado – 2,46 mg/100 g,
pomidory – 1,46 mg/100 g,
słodka papryka – 11-14 mg/100 g
ekstrakt z alg morskich – 19,4 mg/100 g,
owoce maliny – 4-7,5 mg/100 g [10-11].

Co ciekawe, jeśli chcesz zwiększyć poziom glutationu w swoim organizmie, możesz włączyć do diety piwo bezalkoholowe. Potwierdziło to badanie przeprowadzone w 2009 r., w którym wzięło udział 29 kobiet. U uczestniczek, które piły 500 ml piwa bezalkoholowego dziennie, poziom glutationu w krwinkach czerwonych był wyższy o 29% [12].

Pomarańcze to dobre naturalne źródło glutationu

Suplementy z glutationem

Glutation jest dostępny w suplementach w postaci kapsułek. Najlepiej sięgaj po preparaty, które zawierają glutation liposomalny. Badania potwierdzają bowiem, że ta forma pomaga zwiększać zapasy glutationu w organizmie [13]. Liposomalność suplementu oznacza, że składnik aktywny ma warstwę ochronną z liposomów – maleńkich pęcherzyków tłuszczowych. Dzięki temu jest lepiej przyswajalny przez organizm.

Suplementy, które stymulują produkcję glutationu

Poziom glutationu w organizmie możesz zwiększyć, także gdy suplementujesz cysteinę. Podczas badań porcja 1000 mg cysteiny dziennie przyczyniła się u uczestników do znaczącego wzrostu GSH [1].

Podobne efekty uzyskali uczestnicy badania, którzy suplementowali glicynę i N-acetylocysteinę. Wyniki wykazały, że zmniejszył się u nich niedobór glutationu w komórkach [14].

Przeciwwskazania do stosowania glutationu

Glutation w suplementach diety jest bezpieczny, ale nie oznacza to, że każdy może go stosować. Jeśli chorujesz przewlekle i przyjmujesz leki, to przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem prowadzącym. Szczególną ostrożność zachowaj, jeżeli jesteś w ciąży albo karmisz piersią.

Podsumowanie: co warto wiedzieć o glutationie?

Glutation to silny antyoksydant, który Twój organizm produkuje samodzielnie. Poziom glutationu naturalnie spada wraz z wiekiem, ale może postępować szybciej w wyniku niektórych chorób. Ryzyko niedoborów glutationu możesz zminimalizować przede wszystkim zdrową, dobrze zbilansowaną dietą. Pomocne mogą okazać się również suplementy – zarówno sam glutation w tabletkach, jak i preparaty ze składnikami, które przyczyniają się do tego, że organizm wytwarza go więcej, takimi jak cysteina, glicyna oraz N-acetylocysteina.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady medycznej. Przed wprowadzeniem zmian pod kątem swojego zdrowia skonsultuj się z lekarzem lub innym specjalistą.

Źródła:

Glutation – co to, jak działa i na co pomaga?